در این آیین نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می رود و سایر اصطلاحات تابع تعاریف مندرج در قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه - مصوب 13٩5- است:
الف - قانون: قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه - مصوب 13٩5-.
ب - زیان دیده: ھر شخصی که به سبب حوادث موضوع قانون دچار خسارت بدنی و یا مالی شود به استثنای راننده مسبب حادثه.
پ - بیمه‌گر: شرکت سھامی بیمه ایران و ھر شرکت بیمه غیردولتی دارای مجوز فعالیت در رشته بیمه شخص ثالث از بیمه مرکزی.
ت - بیمه نامه شخص ثالث: سند حاکی از انعقاد قرارداد بیمه، متعلق به وسیله نقلیه موضوع ماده (2) قانون، میان دارنده وسیله نقلیه و بیمھ گر که دارای تاریخ اعتبار باشد.
ث - ذی نفع: زیان دیده یا اولیای دم یا قائم مقام متوفی و یا نماینده قانونی وی حسب مورد.
ج - راننده مسبب حادثه: شخصی که مطابق قوانین و مقررات مربوط، مسئول جبران خسارت ھای وارده شناخته می‌شود.

برای دریافت خسارت بدنی، ذی نفع حق دارد با ارایه اصل یا تصویر برابر اصل مدارک زیر به طور مستقیم، حسب مورد به بیمه‌گر مربوط یا صندوق مراجعه نماید:
الف - گزارش کارشناس راهنمایی و رانندگی یا مقامات انتظامی و یا گزارش کمیسیون جلوگیری از سوانح راه آھن (در حوادث ریلی) یا نظریه قطعی کارشناس یا ھیات کارشناسی منتخب مراجع قضایی.
ب - مدرک شناسایی معتبر، گذرنامه یا ھر گونه مدرک صادره از سوی مراجع ذی صلاح برای اتباع خارجی.
پ - جواز دفن یا گواھی فوت یا شناسنامه باطل شده متوفی.
ت - نظریه پزشکی قانونی در صورت نیاز.
ث - رای مرجع قضایی در صورت نیاز.
ج - گواھی انحصار وراثت در صورت فوت زیان دیده.
چ - اوراق بالینی بیمارستانی، کاربرگ (فرم) مراقبت ھای اورژانس، اظهارات شھود حسب مورد و شماره حساب ذی نفع (صرفاً برای ارایه به صندوق).
تبصره 1- راننده مسبب حادثه می‌تواند با ارایه مدارک موضوع این ماده برای تشکیل و تکمیل پرونده پرداخت خسارت بدنی به زیان دیده حسب مورد به بیمه‌گر یا صندوق مراجعه کند.
تبصره 2- راهنمایی و رانندگی موظف است استعلام ھای مربوط به گواھینامه رانندگی از سوی بیمه‌گر مربوط را ظرف دو ھفته پاسخ دهد. در ھر صورت پرداخت خسارت به زیان دیده موکول به پاسخ راھنمایی و رانندگی نیست.
تبصره 3- در حوادث رانندگی منجر به فوت، در صورت مطالبه قائم مقام قانونی یا درخواست راننده مسبب حادثه، بیمھ گر مربوط یا صندوق حسب مورد می‌تواند بدون نیاز به رای مرجع قضایی و با رعایت ماده (36) قانون، خسارت بدنی را پرداخت نماید.
تبصره 4- در حوادث رانندگی منجر به خسارت بدنی غیر از فوت، در صورت مطالبه زیان دیده یا قائم مقام قانونی وی، بیمھ گر مربوط یا صندوق حسب مورد مکلف است بلافاصله (حداکثر تا پانزده روز) حداقل پنجاه درصد دیه تقریبی را پرداخت نماید و باقی مانده آن را پس از معین شدن میزان قطعی دیه با رعایت مواد (31) و (32) قانون بپردازد.

برای دریافت خسارت مالی، زیان دیده یا نماینده قانونی وی حق دارد با ارایه اطلاعات و اصل یا تصویر برابر اصل مدارک زیر به طور مستقیم به بیمه‌گر مربوط مراجعه نماید:
الف - بیمه‌نامه شخص ثالث یا ھرگونه مدرک دیگری که حاکی از بیمه بودن وسیله نقلیه مسبب حادثه در زمان وقوع حادثه باشد.
ب - گزارش کارشناس راھنمایی و رانندگی و یا گزارش کمیسیون جلوگیری از سوانح راه آھن (در حوادث ریلی) یا نظریه قطعی کارشناس یا ھیات کارشناسی منتخب مراجع قضایی.
پ - مدرک شناسایی راننده مسبب حادثه.
تبصره - راننده مسبب حادثه می‌تواند با ارایه مدارک موضوع این ماده جهت تشکیل و تکمیل پرونده پرداخت خسارت مالی به زیان دیده به بیمه‌گر مراجعه کند.

در اجرای ماده (40) قانون، بیمه‌گر مکلف است در صورت وجود شرایط زیر با دریافت مدارک موضوع ماده (3) این آیین نامه بدون اخذ گزارش مقامات انتظامی خسارت مالی زیان دیده را پرداخت نماید:
الف - وسایل نقلیه طرفین در زمان وقوع حادثه دارای بیمه‌نامه شخص ثالث معتبر باشند.
ب - به نحو مطمئنی از جمله مراجعه ھمزمان مقصر و زیان دیده به ھمراه وسیله نقلیه مربوط یا مراجعه مستقیم کارشناس ارزیاب احراز شود که بین طرفین در خصوص راننده مسبب حادثه اختلافی نباشد.
پ - خسارت مالی وارده یا مطالبه شده از سوی زیان دیده حداکثر تا سقف تعهد مالی اجباری مندرج در ماده (40) قانون باشد.

صندوق یا بیمه‌گر حسب مورد مکلفند در اولین مراجعه زیان دیده یا راننده مسبب حادثه یا ذی نفع یا نماینده قانونی ھر یک از آنھا، ضمن اعلام کتبی فهرست مدارک مندرج در مواد (2) و (3) این آیین نامه، کار برگ (فرم) اعلام خسارت را با درج تاریخ و امضاء از ایشان اخذ و ثبت نموده و رسید یا شناسه (کد) رهگیری مربوط را به ایشان تحویل نماید.
تبصره1- در صورت وجود نقص در مدارک ارایه شده، بیمه‌گر یا صندوق موظف است مراتب را ظرف سه روز کاری پس از دریافت مدارک به صورت کتبی به زیان دیده یا راننده مسبب حادثه یا ذی نفع یا نماینده قانونی ھر یک از آنھا اعلام نماید.
تبصره2- صندوق یا بیمه‌گر حسب مورد مکلفند بلافاصله پس از تکمیل مدارک پرونده رسیدی مبنی بر تکمیل پرونده به زیان دیده یا راننده مسبب حادثه یا ذی نفع یا نماینده قانونی ھر یک از آنھا تحویل نمایند.

بیمه‌گر موظف است در مواردی که خسارت بدنی زیان دیده بیشتر از سقف تعهدات بدنی مندرج در بیمھ نامه شخص ثالث باشد قبل از پرداخت کل خسارت بدنی، بلافاصله مراتب را به ھمراه مدارک موضوع ماده (2) این آیین نامه از طریق سامانه الکترونیک موضوع ماده (55) قانون یا سایر سامانھ ھای مورد تایید بیمه مرکزی برای صندوق و بیمه مرکزی ارسال نماید. صندوق موظف است ظرف پانزده روز کاری پس از اعلام مراتب و ارسال مدارک مذکور نتیجه را به بیمھ گر و بیمه مرکزی اعلام نماید. عدم اعلام نتیجه در مهلت یادشده به منزله پذیرش تعهد از جانب صندوق خواھد بود.

بیمه‌گر موظف است در ارزیابی خسارت مالی وارد شده به وسیله نقلیه زیان دیده، علاوه بر ھزینه ھای جایگزینی قطعات آسیب دیده و اجرت تعمیر وسیله نقلیه، مالیات بر ارزش افزوده و ھزینه پرداخت شده برای نجات و یا انتقال وسیله نقلیه خسارت دیده به نزدیک ترین محل مناسب برای تعمیر را در نظر گیرد و نسبت به پرداخت این موارد تا سقف تعهدات مالی مندرج در بیمه نامه شخص ثالث با رعایت تبصره (3) ماده (8) قانون اقدام نماید.
تبصره 1- در صورت تخلف بیمه‌گر از مفاد این ماده، بیمه مرکزی موظف است ظرف پانزده روز به درخواست زیان دیده یا راننده مسبب حادثه یا ذی نفع یا نماینده قانونی ھر یک از آنھا رسیدگی و در مورد آن اتخاذ تصمیم نماید. تصمیم بیمه مرکزی برای بیمه‌گر لازم الاجرا می‌باشد. در صورت عدم تمکین بیمه‌گر به تصمیم مذکور مطابق ماده (57) قانون اقدام خواھد شد.
تبصره 2- اجرای این ماده نافی حق مراجعه مستقیم زیان دیده یا راننده مسبب حادثه یا ذی‌نفع یا نماینده قانونی ھر یک از آنھا به مرجع قضایی یا سایر مراجع صلاحیت دار و طرح دعوی علیه بیمه‌گر یا صندوق نخواھد بود.